Sıhhi tesisat projesi, mimarinin altlığını tesisat kararlarıyla eşleyip sahada uygulanabilir bir sete dönüştürme işidir. Plan, şema, kesit ve lejant aynı dilden konuşmazsa şantiyede kot tutmaz, idare dosyayı iade eder. Bu yazı kat planı ve kolon şemasını birlikte kurmanın adımlarını sade bir akışla toplar.
Sıhhi tesisat projesi nedir, hangi paftalardan oluşur?
Sıhhi tesisat projesi, temiz su, pis su ve havalandırma hatlarının bina içindeki yerini, çapını, kotunu ve bağlantı düzenini gösteren teknik settir. Asgari pafta seti kat planları, kolon şeması, çatı ve bodrum planı, gerekli kesitler ve lejant-antetten oluşur. Her pafta aynı kolon numaralarını ve aynı kot setini kullanır, yoksa plan ile şema birbirini tutmaz.
Setin mantığı şudur: kat planı yatay ilişkiyi, kolon şeması düşey ilişkiyi anlatır. Kesit, kritik noktalarda kot ve kiriş ilişkisini netleştirir. Lejant-antet ise her paftada aynı sembol ve notu tekrarlar ki sahada yorum farkı kalmasın. İdare de, uygulayıcı da önce bu bütünlüğe bakar. Eksik pafta varsa, hasarsız ilerlemek zor.
Çizime başlamadan ne hazırlanır?
Doğru çizim hazırlıkla başlar, kalemle değil. Son revizyon mimari plan, kesit ve görünüşler, kat yükseklikleri, döşeme kalınlıkları, kiriş alt kotları ve asma tavan boşlukları tek tabloda toplanır. Islak hacimlerde cihaz tipi, adedi ve yerleşimi netleşir. Kolon yerleri kabaca kararlaştırılır, numara sistemi kurulur. Bu iskelet hazır olmadan hat çekmek, sonra silmek demektir.
Hazırlık adımları pratikte şöyledir: mimari altyapıyı tek klasörde topla, dosya adlarına revizyon numarası ekle, XREF ile bağla. Metraj ve kot tablosunu ayrı dosyada değil, herkesin gördüğü ortak alanda tut. Temiz ve pis su için ayrı katman ataması yap: renk ve çizgi kalınlığı baştan sabit. Cihaz bloklarını ekleme noktası ve ölçekle birlikte kütüphaneye koy. İlk paftayı açmadan önce şu üç soruya yanıt ver: kolon listesi net mi, kotlar tek kaynaktan mı, semboller birbiriyle uyumlu mu?
Kat planı nasıl çizilir? Adım adım
Kat planı, tesisat kararlarının mimari üzerine iz bırakmasıdır ve her hattın kotu ile yönü planda okunmalıdır. Önce kolon hatları işaretlenir, sonra cihazlara branşman çekilir, ana hatta bağlanır, çap ve eğim notu düşülür ve akış lejantla doğrulanır. Bu sıra bozulursa hatlar üst üste biner, kotlar havada kalır.
Adım adım akış:
- Altlığı kilitle: Son mimariyi XREF’le bağla, ölçeği ve birimi kontrol et. Kat karesini ve aksları dondurma, sadece tesisat katmanlarını açık tut.
- Kolonları yerleştir: Pis ve temiz su kolonlarını yönetmelik ve mimari boşluklara göre koy, numaralandır. Numara katlar boyunca sabit kalmalı.
- Cihazları koy: Lavabo, klozet, duş, süzgeç gibi cihazları blokla yerleştir. Tefrişle çakışmayı kesitte kontrol et.
- Branşmanları çek: Her cihazdan branşmanı kolona kadar çek, pis suda eğim okunu ve yüzdeyi yaz. Temiz suda vana, sayaç, çekvalf sembolünü atlama.
- Ana hatları bağla: Branşmanları ana kolon hattına topla, çakışan imalatla kot çakışmasını kesitte doğrula.
- Çap ve kotu yaz: Çapı hattın üzerine, kotu kritik noktaya not et. Malzeme tipini lejanta değil, hattın yanına da kısa bir etiketle ekle.
- Lejant ve açıklama: Her paftada aynı lejant, aynı sembol, aynı kot gösterimi olsun. Notlar paftadan paftaya değişmesin.
Kat planında en sık kaçan detay havalandırma kolonu. Pis su kolonunun havalığı çatıya nereden çıkıyor, ana hatla nerede birleşiyor, mutlaka planda görünmeli. Gizlersen kolon şemasında da kaybolur.
Kolon şeması kat planıyla nasıl eşlenir?
Kolon şeması, kat planındaki yatay dağınıklığı düşeyde tek bakışta okutur ve planla aynı numaraları kullanmak zorunda. Her kolon düşey bir hat olarak uzar, kat çizgileri arasına branşmanlar bağlanır, çap geçişleri ve kotlar yazılır. Şema süs değil, sahada ustanın ve denetçinin ilk baktığı belgedir.
Eşleştirme için pratik düzen: kat kotlarını düşey eksene diz, kolon adını hem alta hem üste yaz, her katta plandaki sırayla cihazları sembolle bağla. Temiz suda kolektör kotu ve hidrofor basma hattı, pis suda havalandırma çıkışı kotuyla birlikte gösterilir. Çap nerede değişiyorsa şemada o noktada işaretlenir. Şemanın dibine revizyon ve tarih eklenir. Daha geniş çerçeve için Kolon şeması nedir, nasıl hazırlanır? yazısındaki adımları yan yana açmak eşleşmeyi kolaylaştırır.
Burada kritik kural tek kaynak. Kolon listesi ve cihaz tablosu ayrı dosyalarda tutulmaz; plan da şema da aynı tabloyu referans alır. Revizyon gelince ikisi birlikte güncellenir. Biri güncellenir, biri unutulursa hata garanti.
Hangi kontrol ve çizim düzeni hatayı baştan keser?
Teslim öncesi denetim son güne bırakılacak iş değil, her paftada çalışan bir düzendir. Katman, blok, lejant ve kot gösterimini bir kere standart yapıp her projede aynı şablondan (DWT) açmak, hatların üst üste binmesini ve paftadan paftaya sembol değişmesini engeller. Bu düzen kurulunca revizyon da tek noktadan yönetilir.
Kısa kontrol listesi:
- Mimari altyapı son revizyon mu, XREF yolu doğru mu?
- Kolon numaraları katlar boyunca sabit mi, planda ve şemada aynı mı?
- Her pis su hattında eğim oku ve yüzde yazılı mı?
- Her kritik noktada kot var mı, kiriş altı ile çakışma kesitte çözülmüş mü?
- Çap tablosu debi hesabına dayanıyor mu, paftada notu var mı?
- Lejant ve semboller her paftada aynı mı?
Bu soruların yanıtı paftada görünmüyorsa, sahada soru olarak döner. Tesisat çiziminde en sık yapılan hatalar yazısındaki 10 maddelik liste teslim öncesi eşleşmeyi hızlandırır. Plan, şema ve metrajın aynı veriden türemesi gerektiğini merak ediyorsan /urunler/tesisatplugin sayfasındaki KUR–PARÇA–BAĞLA–BİTİR akışına göz atabilirsin.
TesisatPlugin, plan ve kolon şemasını aynı proje verisinden üretir, elle eşleştirme ve kopyala-yapıştır yükünü azaltır.
Teslim paketi de aynı disiplini ister: pafta çerçevesi, başlık, antet, ölçek, revizyon bulutu ve eTransmit paketi aynı şablondan çıkmalı. Ölçek notu ve pafta numarası her sayfada tutarlı olacak. Bir pafta güncellenince diğerini aramak zorunda kalmamalısın; tek kaynak bunu zaten çözer.